Шаббат бұлттары: Ружиндік Раббидің мистикалық көзқарасы

 בס"ד 

Шаббат бұлттары: Ружиндік Раббидің мистикалық көзқарасы

«Der Heiliger Ruzhiner» — Ружиннің Әулиесі — деген атпен танылған Рабби Исраэль Фридман XIX ғасырдағы ең ұлы хасидтік ұстаздардың бірі болды, оның патшалық сарайы ондаған мың шәкіртті өзіне тартты. Ұрпақтан-ұрпаққа беріліп келген бұл ерекше оқиға аңызға айналған осы цадиктің Шаббат кірер сәттегі әлемнің мистикалық түрленуін қалай қабылдағанын ашады.

Дәуіт патшаның ұрпағы

Рабби Исраэль Фридман 5557 жылдың 3 Тишриінде (1796) Киев маңындағы Похребищте дүниеге келді, рухани тектілігі айрықша әулеттен шыққан. Оның шөбере атасы Баал Шем Товтың басты шәкірті әрі хасидтік қозғалыстың басшысы болған Рабби Дов Бер — Межерич магиді еді. Ал атасы Рабби Авраам ерекше қасиеттілігі үшін «HaMalakh» — Періште — деп аталған.

Алты жасында әкесінен айырылған жас Исраэльді үлкен ағасы Авраам тәрбиеледі. Он үш жасында ол Бердичевтік Рабби Моше Эфратидің қызы Сараға үйленді. Үш жылдан кейін ағасы қайтыс болған соң, ол хасидтік қауымның басшылығын өз қолына алды. Кейін ол Украинадағы Ружинге қоныстанып, өзінің қасиеттілігімен мыңдаған ізбасарды тартты, нәтижесінде оның сарайы Қоныстану аймағының оңтүстік-батысындағы ең ірі әрі ең ықпалды хасидтік орталыққа айналды.

Ружиндік Рабби өзін Дәуіт патшаның патшалық әулетінің ұрпағымын деп санады, және оның сарайы осы патшалық болмысты бейнелейтін: сән-салтанатты жиһаздары бар зәулім сарай, күміс тұтқалары бар, төрт ақ ат жеккен күйме, қызметшілер тобы және таза алтын түймелермен безендірілген киімдер. Алайда бұл сыртқы салтанат оның ішкі рухани ұлылығының көрінісі ғана еді, оны сол дәуірдің барлық цадиктері бірауыздан мойындаған.

Ерекше миссия

Қадірлі бір хасидтік ұстаздың жүрегінде бір асқақ тілек бар еді: Ружиндік Раббимен жүздесу. Барлық цадиктер, барлық қасиетті ұстаздар осы аңызға айналған Раббиге баратын. Алайда оның жасы ұлғайғандықтан, Украинадағы Ружинге сапар шегу мүмкін болмады.

Сондықтан ол өзінің ең жақын шәкірттерінің бірі — Рабби Ицхакқа мынадай тапсырма берді: «Ружинге бар, Раббимен бірге бір Шаббат өткіз де, сол жерде не болатынын маған айтып бер».

Барлығы Ружиндік Раббидің өмірінде аса қасиетті сәттер бар екенін білетін, ол уақытта ешкім оның бөлмесіне кірмеуі тиіс еді. Шаббат алдындағы минуттар сондай ерекше уақыттардың қатарына жататын. Алайда Рабби бір ұлы ұстаздың арнайы елші жібергенін естігенде, жас жігітке хабар жолдады: «Шаббат кірерден он минут бұрын маған кел».

Күтпеген көрініс

Рабби Ицхак үлкен ықыласпен дайындалды. Ол қасиетті Раббидің бөлмесіне кіріп, оны намаз шалығына оранып, Шаббатқа дайындық ретінде апталық парашаны оқып отырған күйде көремін деп ойлады.

Бірақ шындық мүлде басқаша болды.

Қасиетті бөлмеге кіргізілгенде, Ружиндік Рабби шылымқұбырын тартып отыр екен. Бөлменің іші түгелдей түтінге толы еді. Жас елші ішінен дірілдеп, минуттардың қалай өткенін бақылады. Рабби бүкіл ғаламды Бас Кохеннің хош иісімен толтырып тұрғандай еді.

Уақыт тоқтаусыз өтіп жатты. Шаббатқа екі-ақ минут қалды. Рабби әлі де шылымқұбырын тартып отырды.

Содан кейін, шам жағылатын дәл сол секундта, бір сәт те ерте емес, бір сәт те кеш емес, Рабби шылымқұбырын қойды.

Шаббат бұлттарының ашылуы

«Маған бір ұлы рав біреуді жіберді», — деді Ружиндік Рабби қонағына. «Терезеге кел. Саған бір нәрсе көрсеткім келеді».

Қасиетті Рабби терезеден қарап, жас жігіттен сұрады:

«Көріп тұрсың ба? Шаббаттың бұлттарын көре аласың ба? Апта күндерінің бұлттары Шаббаттың бұлттарына орын беріп жатқанын көре аласың ба? Аптаның алты күнінің аспаны Шаббаттың аспанына жол беріп жатқанын көре аласың ба? Желді сезіп тұрсың ба? Алтыншы күннің желі Шаббаттың желіне орын беріп жатқанын сезіп тұрсың ба?»

Және Рабби барған сайын күшейген сезіммен сөзін жалғастырды:

«Көріп тұрсың ба? Бүкіл әлемді, бүкіл әлемді, аптаның осы алтыншы күнінің әлемі Шаббаттың әлеміне орын беріп жатқанын көре аласың ба?»

«Гут Шаббес! Гут Шаббес! Гут Шаббес!»

Рухани алыптың мұрасы

Ружиндік Рабби бұл дүниеден 5611 жылдың 3 Хешваны күні (1850), 54 жасында өтті. Ол өз ықпалына қызғанышпен қараған І Николай патшаның бұйрығымен екі жылға жуық түрмеде отырған болатын. Бостандыққа шыққаннан кейін ол Австриядағы Садигураға қоныстанып, өз сарайын бұрынғы салтанатымен қайта құрды. Оның алты ұлының әрқайсысы бүгінгі күнге дейін сақталып келе жатқан хасидтік әулеттердің негізін қалады: Садигура, Боян, Чортков, Хусятын, Бохуш және Штефанешт.

Шаббат бұлттары туралы бұл әңгіме жетінші күннің күнтізбедегі жай ғана күн ауысуы емес екенін үйретеді. Бұл — бүкіл жаратылыстың толық өзгеруі. Бұлттар өзгереді, аспан өзгереді, жел өзгереді, бүкіл әлем Шаббаттың қасиеттілігін қарсы алу үшін түрленеді.

Ружиндік Рабби өзінің ерекше рухани сезімталдығы арқылы осы ғарыштық өтпелі сәтті сезіне алды және қонақтарын қарапайым көзге көрінбейтін осы шындықты көруге шақырды. Бұл шақыру Шаббатты қарсы алатын әрбір яһуди үшін бүгінгі күнге дейін жаңғырып келеді.