Теһилимнің күші – Құтқарылудың кілті және оларды қолданудың белгілі 5 сегулоты

Теһилимнің күші – Құтқарылудың кілті және оларды қолданудың белгілі 5 сегулоты

Теһилим кітабы, ағылшын тілінде Psalms деп аталатын, еврей дәстүрінде өте ерекше орын алады.
150 поэтикалық әрі рухани әсерлі тараудан тұратын Теһилим ғасырлар бойы еврейлер үшін жұбаныштың, шабыттың және басшылықтың көзі болып келді. Оның мәңгілік өзектілігі мен терең даналығы оны еврей руханиятының әрі каббалистік түсіндірудің негізтастарына айналдырды.

Бұл мақалада біз Теһилим кітабының маңызын еврей дереккөздерінің тұрғысынан және оны қалай қолдануға болатынын қарастырамыз.

Теһилимнің күші
Теһилим кітабы әрдайым еврей халқының жүрегінде қастерлі орын алып келді және оның ықпалы тіпті иудаизм шеңберінен де асып түседі. Басқаша айтқанда, көптеген еврей емес адамдар да оларды аударма нұсқаларын пайдалана отырып қолданған.

Оның авторлары алғашқы адам Адам ҺаРишоннан бастап ұлы пайғамбар Моше Раббенуге және Корахтың ұлдарына дейін созылады. Руах ҺаКодештің жетелеуімен дана патша Дәуіт мұқият жинақтаған бұл иләһи шабыттан туған жырлар адам эмоциясының толық спектрін қамтиды. Рабби Нахман олардың авторлары оларды Хитбодедут күйінде жазғанын үйретеді, ал Хитбодедуттың не екенін түсінгенде бұл өте қисынды болады.

Олардың аяттарынан қуаныш, алғыс, қайғы, үміт, алаңдаушылық және шаттық көріністері табылады. Бұл көне жырлар қадірленіп, ықыласпен оқылып келгенімен, олардың ішкі күші салыстырмалы түрде жасырын қазына болып қала береді.

Ари зал Бірлік қақпаларында айтқандай, Моше Раббену барлық пайғамбарлардың атасы болса, патша Дәуіт Руах ҺаКодешке ие болғандардың бастауышы болды. Зоһар Вайишлах бөлімінде Теһилимге жоғары мәртебе беріп: «Келіңдер, Дәуіт айтқан осы әндер мен мадақтарды көріңдер, өйткені олардың ішінде даналық құпияларына терең бойлайтын сырлар мен асқақ идеялар бар. Олардың бәрі Руах ҺаКодешпен айтылған», — деп жариялайды.

Каббалистік даналық әлемінде дұға Даңқ тағысына жету үшін рухани сапарға шығады деп белгілі, ал бұл жолды оның жолын бөгегісі келетін қара күштер тосқауылдайды. Ноам Элимелех түсіндіргендей, Теһилим осы зиянды күштердің көбін жоюға ерекше қабілетке ие, осылайша дұғалардың кедергісіз көтерілуіне мүмкіндік береді.

Ари зал адамдарға Амидa Тефиласының соңында, соңғы Йиһиу Л’рацон алдында, өз есімдеріне сәйкес келетін аяттарды оқуға кеңес береді. Бұл оның Шаар ҺаГилгулим (Қайта туу қақпалары) кіріспе 23-те берген түсіндірмесіне негізделген: адам қайтыс болған сәтте Тораға қатысы жоқ көптеген естеліктер ұмытылады. Жерлеу кезінде бір періште кеткен жанды атымен шақырады, ал өз есімімен жауап бере алу — үлкен сауап.

Жеке Тефила саласында әдетте адам түсінетін тілде дұға ету жақсырақ, өйткені иврит міндетті емес. Алайда Теһилим аса жоғары Руах ҺаКодеш деңгейінде жазылғандықтан, оны сөздерін түсінбейтіндер де оқи алады.

Қадірлі Хида (Рав Хаим Йосеф Давид Азулaй) Йосеф Теһилот еңбегінде Теһилим оқыған адам бүкіл Тораны орындағандай саналады және оған Даңқ тағысының астынан ерекше орын беріледі дейді. Теһилимді тұрақты оқу адамды, оның отбасын, тіпті бүкіл ұрпағын түрлі қиындықтар мен азаптардан қорғайтын қорған болады.

Теһилимнің терең ілімдерін ашу
Теһилимнің қасиетті аяттарына тереңірек үңілгенде, біз осы ғажайып еңбек туралы түсінігімізді арттыратын баға жетпес мағлұматтар табамыз. «Михтам» (מכתם) сөзімен басталатын алты Забур — 16, 56, 57, 58, 59 және 60 — күнделікті Құдаймен байланыс береді, мұны қадірлі түсіндірмеші Раши ашады. Әдетте «Михтам» алтынмен байланысты болса, бұл Забурларда ол адамдар күн сайын өзімен бірге алып жүретін нәрсені білдіреді. Сондықтан бұл Забурлар күнделікті серік болып, өмірімізде құдайлық қатысуды сезінуді күшейтеді.

Бресловтық Рабби Нахман әннің он түрлі түрі ұғымын ашты; олар оның атақты Тиккун ҺаКлалисінен алынған және 16, 32, 41, 42, 59, 77, 90, 105, 137 және 150-забурларда көрінеді. Бұл түрлерге береке, нұрлану, жеңіс, мадақ, әуен, дұға, ой жүгірту, алғыс және жаңғырыққан «Һалелуйя» жатады. Каббалистер бұл он түрлі жинақты рухани ластықтарды, әсіресе жыныстық күнәлар саласындағысын түзетудің жолы деп таниды.

Теһилим оқу ерекше рухани күшке ие болғанымен, құтқарылу мен шипаның түпкі көзі Хашем екенін ұмытпау керек. Рамбам Авода Зара заңдарында Тора аяттарын жай ғана дуалау ретінде қолданудан сақтандырып, Тораны тәндік ем үшін пайдаланғысы келетіндерді айыптайды, өйткені оның шынайы мақсаты — жанды емдеу. Дегенмен Рамбам қорғаныс пен бағыт үшін, әсіресе дені сау адамдарға бәле-қатерден сақтану мақсатында, Тора аяттарын немесе Теһилим тарауларын оқуға рұқсат береді.

Топ болып оқу қуаты да бағаланбауы тиіс емес. Көптеген адамдар Теһилимді қатысушылар арасында бөліп оқу дәстүрін қабылдаған, осылайша әр адам әртүрлі уақытта «толық оқуды» аяқтаудың сауабына ортақтасады. Бұл тәжірибе Теһилим қалыптастыратын бірлік пен ортақ руханиятты көрсетеді.

Теһилиммен сегулоттар
Теһилим кітабы — рухани даналық қазынасы, өйткені оның көптеген аяттары Китвей ҺаАри еңбектерінде талданған және ол тек белгілі мақсаттарға арналған жеке тараулардан да көп нәрсе ұсынады. Белгілі қажеттіліктер үшін жеке забурларды оқу дәстүрінен бөлек, Теһилим жан түбірімен байланысудың әртүрлі терең әдістерін ұсынады.

Мұнда сіз Рав Һай Гаоннан Теһилим кітабын қолданудың тамаша тәсілдерін де таба аласыз.

Бүкіл кітапты аяқтау
Ең күшті, бірақ қиын әдістен бастасақ — бүкіл Теһилим кітабын толық оқу. Кейбіреулер барлық 150 тарауды ықыласпен оқуға міндеттену ниет тазалығына байланысты өз «тілегін» алудың сенімді жолы деп сенеді. Бұл өршіл тәжірибе Теһилим аяттарындағы түрлендіруші мүмкіндікті көрсетеді. Ивритті жақсы білетін көптеген адамдар Теһилимді шамамен 2–3 сағатта аяқтай алады.

Кітапты бір айда аяқтау
Жеңілірек тәсілді іздегендер үшін Теһилимді бір айда аяқтау дәстүрі кең таралған. Көптеген хасидтер, әсіресе Хабад қозғалысының өкілдері, бұл әдетті ұстанады.

Күн сайын Теһилимнің бір бөлігін оқу арқылы олар кітапты отыз күн ішінде аяқтауды мақсат етеді, бұл да өте жақсы.

Тиккун ҺаКлали
Бреслевтік Рабби Нахман бізге Тиккун ҺаКлали атты терең сый қалдырды — он таңдалған тараудан тұратын жинақ (16, 32, 41, 42, 55, 77, 90, 105, 137, 150). Бұл тараулар ойлардан туындайтындарын қоса алғанда жыныстық кемшіліктердің кең ауқымын түзетуге арнайы арналған. Тиккун ҺаКлали үміт шамшырағы ретінде адамдарға рухани тазару мен құтқарылу жолын ұсынады.

Бресловтық емес көптеген каббалистер де Тиккун ҺаКлалидің кереметтері туралы көркем сөздермен айтады.

13-тарауды он үш күн оқу
Атақты каббалист Даниэль Фриш, Маток МиДваш сериясының авторы, ерекше тәжірибені ашты: 13-тарауды қатарынан он үш күн оқу. Бұл міндеттеме адамның тілектеріне көктен жауап шақырады деп сенеді.

Бұл әдіс Теһилимнің түрлендіруші күшінің дәлелі болып, құдайлық араласуды аңсағандарға әсер етеді.

119-тарау және жекешелендіру күші
119-тарау жекешелендіруге қызықты мүмкіндік береді. Бұл тарау сегіз аяттан тұратын топтарға бөлінген және әр топ Алеф-Бейттің әрпімен басталады. Құдайлық араласуды қажет ететін әр адам немесе іс үшін осы тараудағы аят топтарын пайдаланып «адамның атын дұға ету» тәжірибесі бар.

Бұл әсіресе денсаулық мәселелерінде қуатты сегула деп саналады. Хасидизмнің негізін қалаушы Баал Шем Тов та 119-тарауды күн сайын оқу адам сөйлесетін адамның мәнін терең түсінуге мүмкіндік береді деп жеткізген.

Қорытынды ескертпелер
Қорытындылай келе, Теһилимнің күші оның тарауларын жай оқудан әлдеқайда асып түседі. Оның дұғалары еврей халқы тарапынан қадірленеді және сынақ пен қиындық сәттерінде мызғымас күш көзі болып келген.

Теһилим ілімдерінің тереңдігі мен көпқырлылығы еврейлер мен еврей емес адамдарды әлі де шабыттандырып әрі бағыттап, мәңгілік үміт пен тыныштық бұлағын ұсынады.