Ол біздің ұстазымыз, раввин Шимон Бааданиның ең көрнекті шәкірттерінің бірі.

 

Қымбатты достар, осында бізбен бірге осындай қадірлі қонақты көру — біз үшін үлкен қуаныш. Ол біздің ұстазымыз, раввин Шимон Бааданиның ең көрнекті шәкірттерінің бірі. Ол оның хаврутасı (оқу серігі) болған. Онымен бірге отырып, Тора үйренген. Барух Хашем, біз оны көптеген жылдардан бері танимыз. Оның қасиетті жүзіне нұрланып қарау — біз үшін үлкен мәртебе. Ол — өткен дәуірдің нағыз хахамдарының аз ғана қалғандарының бірі. Ұлы ғалым. Өлшеусіз деңгейде… Мен бата бергім келеді, бата беремін, және бәрін қоса отырып былай айтамын: «Сен жарылқаулысың, Хашем, біздің Құдайымыз, Әлемнің Патшасы», «Өзінің даналығынан Одан қорқатындарға үлес берген» — Амен. Құдіретті Ие біздің ұстазымыздың, мырзамыздың, басымыздың тәжінің күндерін ұзартсын — Амен. Оны жаман көзден және барлық зияннан қорғасын. Ол Исраэль халқын 120 жасқа дейін, денсаулықта — Амен, және қуанышта — Амен басқарсын. Біздің ұрпақта осындай тұлғаға ие болу — біз үшін үлкен бақыт. Құдай оған ұзақ өмір берсін — Амен. Оның бүкіл ұрпағынан қуаныш болсын — Амен. Мен, ең кішісі, біздің ұлы ұстазымызға, мырзамызға, басымыздың тәжіне Торада жазылған барлық баталармен бата беруге лайық болайын — Амен. Бәлкім, сіз оларға қысқаша жігерлендіретін бір ауыз сөз айтарсыз… Кішкентай ғана… раввин қалаған нәрсенің бәрі. Енді раввиннен бір ауыз Тора сөзін тыңдайық. Раввин мені қысқаша бір халаха айтуымды өтінді. Теңізді көрген адам туралы… Гемара үйретеді: ұлы теңізді көрген адам «Ұлы теңізді жаратқан» деген батаны айтады. Алғашқы шешендер бұл туралы келіспейді. «Ұлы теңіз» деген не? Мен мұны тек раввин сұрағаны үшін айтып отырмын. Әйтпесе, ұстазымыз бен мырзамыздың алдында сөйлеуге ешқашан батылым жетпес еді. «Ұлы теңіз» деген не? Рош «ұлы теңіз» дегеніміз — жай ғана үлкен теңіздің өзі деп жазған. Ал Раббейну Йона «ұлы теңіз» — Исраэль жерімен шектесетін теңіз деп жазған. Яғни, ол көлемімен үлкен бе, әлде маңызымен үлкен бе деген сұрақ. Маран «Бейт Йосефте» былай деп жазды: «Ұлы теңіз деген не? Мысырмен шектесетін теңіз». Яғни, Маран Жерорта теңізін «ұлы теңіз» деп шешті. Бұл, шынында да, таңғаларлық нәрсе. Бірақ Маран солай шешті. Ал Маран, раввин Овадья Йосеф те «ұлы теңіз» — Жерорта теңізі деп үкім шығарды. «Каф а-Хаим» күмән себебінен «Жаратылыстың ісін жасаушы» деген батаны айту керек деді, яғни «Барлығы Оның сөзімен жаратылған» деп айтылатын бата сияқты. Күмән болған кезде осылай бата айтылады. Сондықтан іс жүзінде Маранның үкімі осылай болды. Біздің қадірлі раввиніміз бұл жөнінде қалай үкім шығаратынын білмеймін. Бұл, шынында да, «ұлы теңіз». Сондықтан ұлы теңізді көрмеген адам туралы да біздің тәжіміз бен даңқымыз осылай үкім етеді: «ұлы теңізді көру» — Жерорта теңізін көру деген сөз, және оған сол үшін бата айту керек. Ал басқа теңіздерге келсек… мұның бәрі оны отыз күн бойы көрмеген жағдайда ғана қолданылады. Маран «Шулхан Арух» 228:9-да осылай үкім етті. Менің есімде осылай… егер қателессем, раввин мені түзетер. Бірақ мұның бәрі тек отыз күн көрмеген жағдайда ғана. Егер сол күні ол Кинеретке де барса, онда «Жаратылыстың ісін жасаушы» деген батаны айтады. Мен бірде раввин Йосефтің былай дегенін естідім: ол мұнда ұлы теңізге бата айтқан, және егер ол мұнда «Жаратылыстың ісін жасаушы» деп айтса, кейін Кинеретке бата айта алмас еді деген. Бір күнде екеуін де көрген адамға қатысты нақты үкімді мен білмеймін. Бір күнде теңізді көргенде, неге бұл зиратқа ұқсамайды, онда қайтадан бата айтуға болады? Өйткені онда жандар жаңарады, сондықтан бірнеше рет бата айтуға болады… Ал жаратылысқа келсек… бұл басқа нәрсе… Сондықтан, ұстаздарым мен достарым… Жерорта теңізі үшін — отыз күн. Қайта айтамын, бұл — талас мәселесі. «Ұлы теңіз» — көлемінің үлкендігі үшін мұхит па, әлде маңыздылығы үшін, Патшаға… Исраэль жеріне жалғасқандығы үшін бе. Демек, ол маңыздылығы жағынан ұлы. Хашем біздің ұстазымызға, басымыздың тәжіне, ұзақ өмір берсін — Амен, ұзақ әрі игі күндер — Амен. Ол біздің бүкіл қауымымызды басқаруды жалғастырсын, оған өмірдің күндері мен жылдары қосыла берсін — Амен, солай болсын. Хашем раввинді қорғасын және оған мықты денсаулық берсін — Амен. «Оң қолында — ұзақ күндер, сол қолында — байлық пен абырой» — Амен. «Сонда сен айтасың: “Ұзақ өмір!”» — Амен. «Саған және үйіңе бейбітшілік болсын» — Амен. Және сенің барлық иеліктеріңе бейбітшілік болсын. Құдіретті Ие сені жарылқасын және саған рақым етсін — Амен. Ашық игіліктегі жақсы хабарлар болсын — Амен. Жақсы хабарлар — Амен — бүкіл ұрпағыңа да — Амен. Құтқарылулар… және қыздарың үшін лайықты некелер — Амен. Және жақын арада жақсы хабарлар естуге лайық болайық. «Кетубот» 8а-дағы барлық баталар олардың үстіне орындалсын — Амен. «Адамды Жаратқан жарылқаулы». Мен раввинді қатты сағындым және оны қайта көргеніме қуандым. Хашем сені қорғасын. Бұл — біз үшін үлкен мәртебе, сен мұны білмейсің. Ол — бізде әлі қалған шынайы хахамдардың соңғыларының бірі, бұрынғы ұрпақтардың қалдықтарынан… Рав Баадани ол туралы мадақ пен биік сөздермен айтатын. Ал ол болса өзін жасырып, сондай кішіпейілділікпен сөйлейді… Ол бұған дейін өзіне бата айтқан сияқты… сол арқылы бізді де босатты. Егер мен раввиннің шәкірті болсам — бұл менің үлкен еңбегім болар еді. Егер мен раввиннің шәкірті болсам, тіпті ең кішісі болсам да… мен ең кішісімін… сіздің құрметіңіз. Мен мүлде келіспеймін. Сіз ұлы әрі әділсіз… Хашем сенің кіріп-шығуыңды мәңгілікке сақтасын — Амен.