Рабби Шалом Шарабидің ғажайып Торасы (Рашаш) – Каббаланың төрт қағидасы

 בס"ד 

Рабби Шалом Шарабидің ғажайып Торасы (Рашаш) – Каббаланың төрт қағидасы

Қасиетті Рабби Шалом Шарабидің Каббалаға қосқан ғажайып үлесін бір ғана мәтінде толық жеткізу мүмкін емес.

Соған қарамастан, оның құрметіне осыны істеуге тырысамыз және сөзіміздің қысқалығын кешіреді деп үміттенеміз.

Ұлы мекубал Рабби Ицхак Кадури: «Рашашсыз Аризалдың Каббаласын үйренген адам түнде жүрген соқыр адамға ұқсайды», – деп айтқан. Басқа да көптеген ұлы ғалымдар осыған ұқсас пікір білдірген. Себебі, біз бәріміз данышпан болып, Китвей Арини жатқа білсек те, көптеген жерін түсіну қиын болар еді.

Ұлы даналығымен Р’ Хаим Виталь Китвей Арини құрастырғанда, көптеген қайшылықтар, толық емес жерлер және тіпті «қателерді» әдейі қалдырған. Мұның мақсаты – лайықсыз адамдарды Каббаланың биік ілімін түсінуден алыстату еді.

Көптеген сұрақтар туындайды, мысалы:

Шахариттегі Амидадан кейін Нефилат Апаяим кезінде тағы бір зивуг қалай пайда болады? Ол үшін берурим қашан көтерілді?

Чацот һа-Лайлада (түн ортасында) нақты не болады?

Шахарит алдында лулавты шайқау арқылы Шехинаны Ацилутқа қалай көтереміз, ал кейін неге ол қайтадан төмендейді?

Аризал Рош һа-Шана туралы жазған барлық дерлік кавваноттар

Осы және басқа да көптеген сұрақтарға Рабби Шалом Шараби өз еңбектерінде және Сиддурында жауап берген.

Соған қарамастан, өзінің терең кішіпейілдігімен ол: «Мен жаңа нәрсе жазу үшін келген жоқпын, тек Аризалдың қасиетті сөздерін түсіндіру үшін келдім», – деген. Ол мұны өте жүйелі түрде жасап, тіпті Р’ Хаим Виталь жеткізген басқа шәкірттердің кейбір пікірлерін де елемеген.

Рашаштың жазғандарының бәрі жаңалық сияқты көрініп, Аризалдың жүйесін төңкеріп тастағандай әсер қалдырса да, ақырында бәрі өз орнына келіп, мағынасы ашылады.

Бұл – нағыз ғажайып.

Қасиетті Рашаш – Рабби Шалом Шараби

Өмірінен қысқаша мәлімет

Рабби Шалом Шараби 1720 жылы Йеменнің Шараб қаласында дүниеге келген. Жастайынан оның ерекше қабілеті байқалды, бірақ өмірі қиындықтарға толы болды. Әкесі ерте қайтыс болған соң, ол отбасын асырау үшін саудагер болып жұмыс істеді.

Соған қарамастан, түндерін Тора оқуға арнап, Аризалдың ілімдерін зерттеді. Бұл ілімдер кейін оның бүкіл өмірінің негізіне айналды.

Белгілі бір оқиғада бір бай әйел оны азғыруға тырысқанда, ол терезеден секіріп, Хашемге өзін толық рухани қызметке арнаймын деп ант етеді. Ғажайып түрде ол еш жарақат алмайды.

Кейін ол Қасиетті жерге көшіп, Иерусалимдегі Бейт-Эль ешивасына қосылды. Алғашында шамаш болып қызмет етіп, өз білімін жасырып жүрді.

Бір күні ешкім шеше алмаған қиын сұрақтардың жауабы кітаптарда пайда бола бастайды. Кейін оның бәрін түнде Рабби Шалом Шараби жазып кететіні анықталады. Ол рош ешиваның қызына үйленіп, көп ұзамай оның орнына өтеді.

Уақыт өте келе оның ұлылығы бүкіл еврей әлеміне танылып, тіпті Еуропадағы хасид реббилер де оған сұрақ жолдай бастайды.

Каббалаға қосқан үлесі

27 жасында ол Бейт-Эль ешивасының басшысы болып тағайындалып, бұл қызметті отыз жыл атқарды.

Оның ең басты еңбегі – Сиддур һа-Рашаш. Бұл кітапта кавванот жүйеленіп, дұғаның рухани құрылымы түсіндірілді.

Кіріспе еңбегі – Реховот һа-Нахар және Отцрот Хаим – сефироттар мен рухани әлемдерді терең түсінуге жол ашты.

Оның шәкірттерінің қатарында Хида мен Рабби Йом-Тов Алгази сияқты ұлы тұлғалар болды. Сонымен қатар, ол Иерусалимдегі еврей қауымын қорғап, қоғам істеріне де белсенді араласты.

Оның ілімі кішіпейілділікке, тақуалыққа және Аризал мен Рабби Хаим Витальдың жазбаларына толықтай сүйенуге негізделді.

Рашаштың төрт қағидасы

1. Ұзындық (орех) пен тереңдік (ови) қағидасы

Сефироттарды екі түрлі түрде қарастыруға болады: тік бағытта (ұзындық, пратут) және алты партцуф арқылы көлденең жүйеде (тереңдік, клалут).

Бұл екі өлшемді көруден үш өлшемді көруге өткенмен тең.

2. Қамтушылық қағидасы

Әрбір сефира мен әрбір әлемнің ішінде барлық басқа сефироттар мен әлемдер бар.

Бұл Тиккуннан кейінгі сефироттардың қалыптасуын түсіндіреді.

3. Арахин (салыстырмалы мән) қағидасы

Барлық рухани деңгейлер салыстырмалы.

Зеир Анпин мен Нуква белгілі бір жағдайда Абба мен Иммаға, ал олар Аричке айналуы мүмкін.

Абсолютті деңгей – тек Эйн Соф.

4. Друш һа-Даат қағидасы

Партцуфтар мен сефироттар әртүрлі құрылымда түсіндірілетінін білдіреді.

Барлығы он екі партцуф бар:

Атик Йомин

Атиктің Нуквасы

Арич Анпин

Аричтің Нуквасы

Абба Илаа

Имма Илаа

Исраэль Саба

Твуна

Зеир Анпин

Лея

Яаков

Рахель

Олар кавванот арқылы, соның ішінде רפ״ח ניצוצין (288 ұшқын) көтеру арқылы ықшамдалады.

Бұл қағида Аризалдың көптеген ілімдерін түсінуге көмектеседі.

Мәңгілік мекені

Рабби Шалом Шараби 1777 жылы шват айының 10-ында қайтыс болып, Зәйтүн тауына жерленді.

Ол таза жүрекпен қабірінің басында оқылған дұғалар жауапсыз қалмайды деп уәде еткен.

Көптеген адамдар оның каббалистік дұғасын, әсіресе түн ортасынан кейін оқиды.

Оның еңбектері бүгінге дейін ұрпақтарға жол көрсетіп, шабыт беріп келеді.

Жаны жәннатта болсын, ал еңбегі бізді қорғап жүрсін.