Өлімнен кейінгі өмір және Tikkoun HaNiftarim-нің ең жоғарғы маңызы – Марқұмдарды түзеу

 בס"ד 

Өлімнен кейінгі өмір және Tikkoun HaNiftarim-нің ең жоғарғы маңызы – Марқұмдарды түзеу

Көптеген адамдар өлімнен кейінгі өмірдің қандай болатынына қызығады. Алайда өлімнен кейінгі өмір – өте күрделі үдеріс.

Жан – Хашемнің ең жоғарғы жаратылысы, өте нәзік әрі күрделі болмыс. Ол бірнеше деңгейден тұрады, бұған дейінгі мақалада көргеніміздей. Негізгі 5 деңгейі: Нефеш (ең төменгі), Руах, Нешама, Хая және Йехида. Бірақ осы деңгейлердің әрқайсысының ішінде тағы да 5 деңгей бар, әрі қарай шексіз жалғаса береді. Түзетуді қажет ететін тек Нефеш қана, және біз ең көп байланыста болатын да – сол.

Осы жерде «жан – бұл сана» екенін қайта атап өткен жөн. Көпшілігіміз өмір бойы тек Нефешті ғана сезінеміз, алайда қажетті рухани еңбектің арқасында белгілі бір сәттерде Руах пен Нешаманы сезіну, тіпті оларды тұрақты түрде қабылдау мүмкін.

Жанды Хашемнің ең ғажайып жаратылыстарының бірі деп айту ешқандай да әсірелеу емес.

Біздің бұл жер бетіндегі өміріміздің екі негізгі мақсаты бар: өз болмысымызды тазарту және рухани әлемдерді түзеу. Әрбір адамға, яһуди болсын, яһуди емес болсын, бірегей өмірлік миссия берілген, бірақ өкінішке қарай, материалдық өмірдің алаңдатулары жиі санамызды басқа жаққа бұрып жібереді.

Кемшіліктер адам болмысына тән, мұны Екклесиастың даналығы растайды: «Жер бетінде жақсылық жасап, ешқашан күнә жасамайтын әділ адам жоқ». Сондықтан Хашемнің заңдарынан кез келген, тіпті ең болмашы ауытқу да, Тиккунды («түзетуді») қажет етеді. Бұл Тиккун осы дүниеде де, ана дүниеде де жүзеге асуы мүмкін.

Адамдар қайтыс болған кезде, олар рухани әлемдерде өте күрделі үдерістен өтеді. Олар жай ғана «оянып», Хашемді көре салмайды. Кейбіреулері Каф а-Келахқа (сақпан, жаза), басқалары Геһиномға (жиі «тозақ» деп аударылады) барады, кейбіреулері үкімді немесе қайта тәнге келуді күтеді, ал басқалары (үкімнен кейін) тікелей жоғарғы немесе төменгі Ган Эденге барады.

Каф а-Келахқа немесе Геһиномға түсетін жандар тірілердің көмегінен үлкен пайда көре алады, өйткені ондағы азаптар біздің елестетуіміз бен түсінуімізден асып түседі. Өлімнен кейінгі өмір өте қиын болуы мүмкін, бірақ Хашем Өзінің ұлы даналығы мен мейірімімен бізді оған дайындайтын көптеген жолдарды жаратты. Сол жолдардың бірі – біз жақын арада қарастыратын Tikkoun HaNiftarim.

Жан тірі кезінде ол Тшува жасап, жазалардың үлкен бөлігінен құтыла алады. Адам бұл дүниеден кетер алдында бүкіл Тораны орындаса да, бұл оның азап шекпейтініне кепіл емес, себебі рухани әлемдерді түзеу үшін оған арнайы Тиккун қажет болуы мүмкін. Белгілі бір мағынада, Тшува мен Тиккунның айырмашылығы – патшаның құны миллиард доллар тұратын фарфор құмырасын сындырып, «кешіріңіз» деген адам мен оны сындырып, кешірім сұрап қана қоймай, патшаға жаңасын сатып әперген адамның айырмашылығындай.

Осы әсерлі контексте маңызды бір сұрақ туындайды:

Марқұмдардың жандарын құтқаруға біз қалай үлес қоса аламыз?

Tikkoun HaNiftarim – марқұмдар үшін шынайы береке

Бұрын айтқанымыздай, өлімнен кейінгі жол қиын болуы мүмкін. Алайда, Барух Хашем, шынайы мекубалимдер бізге марқұм жақындарымызға көмектесу үшін әрқайсымыз орындай алатын нақты дұғалар мен рәсімдерді жеткізді. Бұл – өте маңызды тақырып және ол кеңінен таратылуы тиіс, өйткені бұл туралы өте аз адам біледі.

Осы тәжірибелер арқылы біз оларға жеңілдік, тіпті өлімнен кейінгі өмірдегі қандай азапта болса да, соның аяқталуын сыйлай аламыз. Мұны Tikkoun HaNiftarim, яғни Марқұмдарды Түзету деп атайды. Бұл түзету жанның барлық азаптан босатылып, өзіне лайықты орнына, жоғарырақ күйде тынығуына кепілдік береді.

Бұл дүниеден өткен жақындарын қолдағысы келетіндер үшін, Tikkoun HaNiftarim-ге осы жерде тапсырыс беруге болады.

Осы сілтемені отбасыңызбен және достарыңызбен бөлісіп, оларды Tikkoun HaNiftarim-нің маңыздылығы туралы хабардар етіңіз және марқұм жақындарына көмектесуге ынталандырыңыз. Бұл – оларға көмектесудің ең тиімді әрі ең қуатты жолы болуы әбден мүмкін.

Енді Марқұмдарды Түзету қалай жүзеге асатынын түсіндіруге көшейік.

Марқұмдарды түзетудің формуласы

Біздің заманымызда Tikkoun HaNiftarim-ді қалыптастырған ұлы каббалистердің бірі – рав Йехуда Фетая. Ол өзінің қасиетті «Минхат Йехуда» еңбегінде көптеген құнды ілімдер береді және былай дейді: «Егер мұрагерлер марқұм жақындарына жұбаныш әкеліп, оларды сынақтар мен азаптардан құтқарғысы келсе, жалғыз жол – дүниенің Патшасына марқұмның жаны үшін шынайы дұға ету. Алайда бұл Тораны терең меңгерген және қажетті түзетулерді мұқият орындай алатын адамдар арқылы жасалуы тиіс».

Көптеген каббалистік дереккөздер марқұмдар үшін мұндай Тиккундарды орындаудың шұғыл қажеттігін атап өтеді, бұл тәжірибе Тора мен мицвотты тақуалықпен ұстанғандар үшін де ұсынылады.

Тиккун үдерісі кезінде марқұмның жаны үшін арнайы дұғалар оқылады. Бұл үшін Тораны меңгерген, Аспаннан қорқатын он ер адам қажет, олар миквеге шомылғаннан кейін тазалық күйінде, синагогада ораза ұстап, Теһилим кітабын бірге оқиды.

Марқұмның жанын түзету үшін Зоһарды оқу

Алайда, қажетті білімге ие он адамды жинау қиын болса, Аризалдың шәкірттері жазған «Шивхей ХаАри» («Аризалдың мадақтары») кітабындағы ілімдер балама жол ұсынады. Аризал Зоһарды зерттеудің терең әсерін ерекше атап өткен, өйткені арамей тіліндегі бұл қасиетті мәтін адам жанына керемет түрлендіру күшімен ие.

Сонымен қатар, ’Хида (рав Хаим Йосеф Давид Азулай) өзінің «Аводат ХаКодеш» еңбегінде Зоһарды зерттеудің марқұмның жанын түзетудегі ең жоғарғы құрал екенін қайта растайды.

Осындай зерттеумен айналысу марқұм үшін шынайы жұбаныш көзі болып табылады және оған өлімнен кейінгі шынайы өмірді толық сезінуге мүмкіндік береді. Мұндай әрекет жан тарапынан мәңгілік ризашылықты тудырады, өйткені ол рухани әлемдерде өз жағдайын жақсарта алмай, көрсетілген жақсылықты қайтаруды шын жүректен қалайды.

Марқұмның жанын түзету тәжірибесінің тамыры ежелгі дәуірлерге, Тора ілімдеріне барып тірелетінін атап өткен жөн, мұны біз жақын арада көреміз. Алайда бұл жағдайда марқұмды жазаларынан құтқару қабілеті тек осы дүниеде қалған туыстары мен достарына ғана берілген.

Жандарды түзетуге лайықты адамдар

Торадағы «жер бетінде жақсылық жасап, ешқашан күнә жасамайтын әділ адам жоқ» деген ілімді ескерсек, көпшіліктің тазалану кезеңінен өту үшін түзетуге мұқтаж екені айқын болады. Өкінішке қарай, бұл кезең он екі ай бойы Геһином аймағында өтеді. Тек осы тазаланудан кейін ғана жан Ган Эдендегі өз орнына жетеді.

Бұл үдеріс тек Тора мен мицвотты ұстанған адамдарға қатысты екенін атап өткен жөн. Ал өсиеттерді елемегендер немесе, Құдай сақтасын, Шаббатты қорлау немесе отбасылық тазалық заңдарын менсінбеу сияқты ауыр күнәлар жасағандар, әдеттегі 12 айдан әлдеқайда ұзақ тазалану кезеңінен өтеді.

Мұндай күнәлардың ауырлығына байланысты, бір ғана түзету жеткіліксіз, бірнеше Тиккун қажет.

Рав Фетая марқұмның жаны туыстарының біріне түсінде қуанышқа бөленіп, жарық киіммен көрінгенге дейін бұл түзету үдерісін жалғастырудың маңыздылығын ерекше атап өтеді. Мұндай көрініс – тазалану үдерісінің аяқталғанының айқын белгісі.

Өлімнен кейінгі өмір – Марқұмдар үшін түзетуді қашан орындау ең тиімді?

Түзету үдерісінің тиімділігі оны қайтыс болған сәтке мүмкіндігінше жақын орындағанда айтарлықтай артады, бұл марқұмның жаны үшін аса пайдалы болады. Таңғаларлық жайт, бұл іс қатаң уақыт шектеулеріне бағынбайды: оны жеті күндік аза кезінде, қайтыс болған айда немесе ең кеші – бір жыл ішінде бастауға болады.

Уақытқа қатысты мұндай икемділік марқұмның жанының игілігі мен көтерілуі үшін осы маңызды түзету жұмысын әрдайым орындауға мүмкіндік бар екенін көрсетеді.

Көп жыл бұрын қайтыс болғандар үшін түзету жасау пайдалы ма?

Алғашқы он екі айдан кейін, өсиеттерді қатаң ұстанған адамның жаны үшін әдетте Тиккун жасаудың қажеті жоқ, өйткені оның Ган Эденге жетуі әбден ықтимал және ол енді күнәһар мәртебесіне ие емес.

Соған қарамастан, Теһилим оқу арқылы жанды көтеру дәстүрі сақталып, жыл сайын қайтыс болған күнінде (Йорцайт) орындалады. Бұл тәжірибе қасиетті мәтіндерде куәландырылған сенімге сай келеді: жиырма жылдан кейін де жандар мен рухтар жеңіл күнәлар үшін қайта тексеріледі.

Қорытындылай келе, Тиккун жасаудың ең қолайлы уақыты – қайтыс болған сәтке мүмкіндігінше жақын кез, ал ең соңғы шегі – он екінші ай. Айта кету керек, бұл нұсқау Тораны ұстанатын яһудилерге қатысты.

Айқын түрде тақуа емес өмір сүргендер үшін түзету қажеттілігі алғашқы 12 аймен шектелмейді. Олардың жолы Каф а-Келахтан (сақпан), Геһиномнан және басқа да тазару түрлерінен өтеді, тек содан кейін ғана олар Ган Эденге кіруге лайықты түрде тазарады.

Кейбір ауыр күнәлардың салдары, әсіресе қатаң құдайлық жазаларды талап ететіндері, Геһиномға тікелей кіруге кедергі келтіруі мүмкін. Ондайда жан «сақпан» (Каф а-Келах) деп аталған әртүрлі жаза әлемдерінен өтеді.

Мұндай адамдар үшін кең көлемді түзетулер, дұғалар және жанды көтеру әрекеттері, олар түсінде көрініп, лайықты күйге жеткенін білдіргенге дейін қажет.

Бір түзетуді бірден бірнеше марқұмға жасауға бола ма?

Қарапайым тілмен айтқанда, иә, бұл әбден мүмкін.

Рав Йехуда Фетаяның «Минхат Йехуда» кітабында баяндалған даналығы бойынша, бір ғана Тиккун төрт немесе одан да көп адамды, соның ішінде әке мен баланы бір түзету үдерісіне қоса алады. Толық мәліметтер оның «Менаха Йехуда Ханакар» еңбегінде келтірілген.

Негізінде, лайықты Тиккун он күн бойы, Аспаннан қорқатын, өсиеттерді ұстанатын және мүмкіндігінше білімді шәкірттер арқылы орындалуы тиіс. Бұл қасиетті әрі таза адамдар түзету барысында марқұмдардың атынан араша түседі.

Үдеріс барлық Забурды (Псалмдарды) оқуды, Тораның айналасында жеті рет айналуды, Шофар үрлеуді, сондай-ақ Сефер Тораны арнауды қамтиды.

Бұл істің мәні – марқұм жақындарымыздың жандарын көтеруге арналған адал күш-жігер екенін түсіну өте маңызды. Күрделілігі қазіргі және өткен реинкарнациялар барысында жасалған күнәларды түзеп, өтеуге тырысуда жатыр.

Мына әсерлі көріністі елестетіп көрейік: біреу қайтыс болды, артында тағы бір сәт болса да бірге болу үшін бәрін беруге дайын қайғыдағы жақындарын қалдырды. Марқұмның жанына қуаныш сыйлайтын жарық, рухани нәрсе жіберуге деген ықылас айқын сезіледі.

Түстер көбінесе марқұмдардың өтініштерін білдіретін арнаға айналады. Мұндай түстерде олар өмірлік маңызды нәрселерге, киімге немесе баспанаға мұқтаж болып көрінуі мүмкін. Олардың өтініштері әрдайым сөзбен айтылмаса да, олар үшін бір нәрсе жасауға болатыны туралы терең сезім сақталады.

Танах пен Талмудтағы марқұмдарды түзетудің қайнар көздері

Авшаломды түзету – тарихтағы алғашқы Tikkoun HaNiftarim

Шмуэль II кітабының 19-тарауында Авшаломның қайғылы өлімі баяндалады. Әкесінің патшалығына қарсы көтерілісінде Авшаломдың әрекеттері 20 000 Исраил адамының қазасына әкелген азаматтық соғысқа себеп болды. Йоав пен оның сарбаздарының қолынан тапқан соңы Дәуіт патшаны терең қайғыға батырды, ол хабарды естігенде қала қақпасына көтеріліп, мынадай жан тебірентерлік сөзді айтты: «Ұлым, Авшалом!»

Осы қайғымен айтылған сөздер арқылы Дәуіт Торада жазылған марқұмға арналған алғашқы түзетуді бастады.

Гемара, Сота трактаты 10b бетінде, Дәуіт патшаның дұғасының құдіреті туралы ерекше ілімді жеткізеді. Онда Дәуіт «ұлым» деген сөзді сегіз рет қайталау арқылы Авшаломды Геһиномның әр деңгейінен біртіндеп көтеріп, ақырында Ган Эденге енгізгені айтылады. Бұл оқиға марқұмдардың жандары үшін дұғаның күшін дәлелдейді.

Сонымен қатар, Гемара, Санхедрин 2b бетінде, бір кездері Рабби Меир Баал Ханесстің ұлы ұстазы болған Элиша бен Абуя туралы баяндайды. Ол тура жолдан тайып, ауыр күнәлар жасағанымен, Тораны үйренудегі бұрынғы еңбектері оны Геһиномдағы жазадан қорғап қалды.

Алайда оның ауытқуы Ган Эденге кіруіне кедергі болды. Рабби Меир мен Рабби Йохананның бірігіп, марқұм үшін түзету жасауының арқасында Элиша бен Абуя ақырында жұмаққа кіре алды, бұл марқұм жандар үшін мұндай түзетулердің түрлендіруші күшін айқын көрсетеді.

Өлімнен кейінгі өмір – дұға жанды Геһиномнан қалай құтқара алады

Дұғаның күші – теңдессіз қуат, ол марқұмның жанын Геһином азаптарынан құтқарып, Ган Эденнің асқақ салаларына көтере алады. Бұл артықшылық пен күш шын мәнінде айрықша.

Тірілерге осы дүниеде марқұмдар үшін араша түсу мүмкіндігі берілген ұлы берекені мойындау аса маңызды, тіпті бұл жанға жауапты көктегі соттардың үкімдерін жеңілдетуге немесе айналып өтуге дейін жетуі мүмкін. Бұл, әсіресе, Геһиномның ең терең тұңғиықтарына түсу қаупі бар адамдар үшін айрықша маңызды.

Барлық қадірлі шәкірттеріміз бен қолдаушыларымызға мол берекелер тілейміз. Төмендегі пікірлерде осы мақала туралы ойларыңызбен бөлісуден және бұл даналықты әлеуметтік желілерде таратудан тартынбаңыз!