ХаЯнуканың Тора

 בס"ד 

Сұрақ: Шовавим кезеңінде дүйсенбі және бейсенбі күндері ораза ұстау керек пе?

Жауап: Мен ешқашан шәкірттеріме ораза ұстауға кеңес берген емеспін, өйткені біздің ұрпақта бұл көптеген адамдар үшін қиын болуы мүмкін. Менің көп жылдан бергі бір шәкіртім бар, ол — ғалым. Ол ораза ұстаған кезде бірнеше күн бойы қиналады. Бас ауруы пайда болады, зейін қоюы қиындайды және қалпына келуі үшін уақыт қажет. Мұндай жағдайда бұл шынымен пайдалы ма? Бұл адамның өзіне байланысты. Жалпы ереже бойынша, мен ораза ұстауды ұсынбаймын. Бірақ егер біреу ораза ұстағысы келсе және бұл оған кедергі жасамаса, оқуына кері әсер етпесе және үйде жанжал тудыратындай ашуланшақ болып кетпесе, онда ол ораза ұстай алады.

Денсаулыққа пайдалы оразалар да бар, мысалы, тек шырын ішумен шектелетін оразалар. Мұндай оразалар аскетизмнің бір түрі болып саналады және денсаулыққа пайдалы болуы мүмкін. Сонымен қатар, дұрыс тамақтанып, шамадан тыс тамақтанудан бас тартатын адам да аскетизммен айналысушы болып есептеледі.

Біздің ұрпақта баталарды ниетпен айту одан да маңызды. Оразадан да қиын не екенін білесіз бе? Тамақтану… Тамақ ішіп отырып, бүкіл ас бойы рухани ойларды сақтай алатыныңызды көріңіз.

Сұрақ: Рав Йеноука бойынша, Құдайға қызмет етуде біз ең алдымен нені басты назарда ұстауымыз керек? (Йеноуканың еврей ойы жөніндегі сабағынан)

Жауап: Вавилон Талмудында, Берахот трактатында, 35а бетінде былай делінген: «Даналарымыз адамға бұл дүниеден пайда көрмес бұрын бата айтпайынша тыйым салынған деп үйретті». Рабби Хаим Виталь өз ұстазы Ари-зал Хакадоштың атынан, сондай-ақ Рав Яаков Абухацераның «Гинзе Хамелех» кітабының кіріспесінде, адамның мәнін көтеру және түзету үшін Брит Кодешті (Хашеммен қасиетті келісімді) негізінен айтылатын баталар (Берахот) арқылы түзету қажет екенін жеткізеді. Баталардың маңыздылығы жиі бағаланбайды; кейде біз назар аудармаймыз немесе Құдайдың есімін қалай дұрыс айту керектігін білмейміз.

Жазылған: «Ол сенің наның мен суыңды берекелетеді, және сенен барлық ауруды алып тастаймын…» (Шығу 23:25). «Берех» (Ол берекелетеді) деп оқыма, «барех» (сен берекелейсің) деп оқы. Адам нанын және суын баталағанда, Хашем одан барлық ауру мен жамандықты алып тастайды. Баталарды үлкен ықыласпен, қорқыныш пен құрметпен айту өте маңызды: «Барлығы Оның сөзімен жаратылды» (Шеаколь нихья бидваро).

Құдайға қызмет етудің және қасиеттіліктің мәні Оның Қасиетті Есімін айтуда жатыр. Сондықтан біз тек діни амалдарды көбейту туралы ғана айтпаймыз, өйткені Құдайдың Есімін айту — баршаға қолжетімді амал. Бұл адамды қасиеттендіріп, оған өлшеусіз пайда әкеледі. Халах Хакадош былай жазады: Оның Есімін айтпас бұрын адам тоқтап, үлкен қорқыныш пен дірілді сезініп, кімнің Есімін айтқалы тұрғанын ойлауы керек. Ол өзін қасиеттендіріп, Хашемнің Есімін саналы түрде айтуы тиіс. Бұл — адамның қасиеттілігінің негізі.

Бейт Йоссеф Абодерхемнің атынан таңертең ауызды жуу жақсы әдет екенін айтады, сонда әркім Құдайдың Есімін айтпас бұрын аузын тазартады. Қараңызшы, Құдайдың Есімін айтпас бұрын қаншалықты мұқият болу керек: патшаның есімін айтатындай ауызды таза ұстау. Адам өзінің ауызымен Хашемнің Есімін айтуға дайындалып жатқанын сезінгенде, барлық әлемдердің Жаратушысына бет бұрғанын түсінгенде және бата кезінде Оның Есімін атағанда, бұл оны көтеріп, қасиеттендіріп, жақсы ықпалдар әкеледі.

Хашемнің Есімін бекер айту, Құдай сақтасын, зиян мен азапқа әкелуі мүмкін. Бұл Недомим трактатының Тосафотында, 7-бетте жазылған. Құдайдың Есімін босқа айтуға тыйым салынған; бұл өте қауіпті, бірақ көп адамдар оған мән бермейді. Егер біреу қателесіп періштенің атын атаса, ол періште көктен түсіп: «Неге менің атымды атадың?» деп сұрайды. Егер оның аты бекер айтылса, бұл адамға зиян келтіруі мүмкін. Егер бұл қатаң үкім кезінде немесе жаман сәтте болса, ол толықтай зиян келтіруі мүмкін. Сондықтан Құдайдың Қасиетті Есімін айтудың маңызын түсінгеннен кейін, оны бекер айту кедейлік пен өлімге әкелуі мүмкін екені анық. Бұл өте маңызды нәрсе, сондықтан Хашемнің Есімін айтқанда аса сақ болу керек.

Злотшовтың қасиетті Магиді, рабби Йехиэль Михель Злотшовтық, оның еңбегі бізді қорғасын, бірде құтқаруға мұқтаж бір еврейді қабылдады. Ол адам алыстан келіп, Магидтің үйіне кіру үшін ұзақ күтті. Магид тек тамаққа «Шеаколь нихья бидваро» батасын айтып, оған: «Сен қалағаныңның бәріне жеттің», — деді. Еврей қатты қиналып: «Осындай жолдан кейін, Рав мені ешқандай ерекше батасыз жіберді», — деп ойлады. Кейін ол шынында да барлық қажетіне қол жеткізді. Кейінірек Магид оған бұл бата барлық игі ықпалдарды, кереметтер мен ғажайыптарды қамтитынын түсіндірді. Адамның барлық тілектері осы батаның ішінде бар. Сондықтан осы батаны күшейту — Құдайға қызмет етуде алға жылжудың жолы.

Бұл Талмудтың Берахот трактатында, 35а бетінде айтылған сөздерге сай келеді: «Бастапқыда (мехикара) бата заңдарын үйрену үшін данышпанға барсын». Осы Гемарадан біз Құдайға қызмет етудің негізі мен бастамасы — баталардың заңдарын данышпаннан үйрену екенін түсінеміз. Бұл — ең бірінші жасалуы тиіс нәрсе. Менің ойым осындай…

Әңгіме: Злотшовтың қасиетті Магиді, рабби Йехиэль Михель Злотшовтық, өте қатал әрі ұқыпты адам ретінде танымал болған. Айтылады, Көктегі сотта сотталатын әр адам алдымен Магидтің алдына баратын. Ол қасиетті емес адамды келісімге кіргізбеуге өте мұқият болған. Рабби Пинхас Корицтік және Бейт Диннің басшысы адамдардың сөздерінің шындығын тексеруге жауапты болған. Бір күні Риминовтық рабби күліп: «Мен екеуінің рөлін ауыстырдым: біріне шындықты тексеруді, екіншісіне Бритті тапсырдым, содан бері әлем қалыпты жұмыс істеп келеді», — деді. Ол олардың көкте әртүрлі қызметтерге тағайындалғанын, бәрі дұрыс жүруі үшін солай болғанын қосты.

Авторлық құқық – Барлық құқықтар Yam Shlomo институтына тиесілі

Tsadik le Yénouka Chilita ілімдерін тарату үшін француз тіліне аударылған

Барлық сұрақтар бойынша haravnouka@gmail.com электрондық поштасына немесе WhatsApp арқылы https://wa.me/+972587220260 хабарласыңыз